طلایی که روز اول از جعبه بیرون میآید، سطحی براق و تمیز دارد.
چند ماه بعد ممکن است حس کنید:
رنگش مثل قبل نیست.
درخشش اولیه را ندارد.
یا حتی در بعضی قسمتها کمی تیرهتر دیده میشود.
اولین نگرانی معمولاً این است:
«یعنی طلای من بیکیفیت بوده؟»
در بسیاری از مواقع، نه.
کدرشدن سطح طلا میتواند دلایل کاملاً عادی داشته باشد و الزاماً ارتباطی با اصالت یا عیار پایین ندارد.
اول یک نکته مهم: طلای ۱۸ عیار، طلای خالص نیست
طلای ۱۸ عیار حدود ۷۵ درصد طلا دارد و باقی ترکیب آن از فلزات دیگری تشکیل میشود تا برای ساخت زیورآلات مناسبتر شود.
همین آلیاژها یکی از دلایلی هستند که رفتار سطح طلای ۱۸ عیار با طلای کاملاً خالص یکسان نیست.
بنابراین اگر ظاهر یک قطعه در طول زمان کمی تغییر کرد، نمیتوان فقط از روی همین موضوع درباره عیار آن قضاوت کرد.
چیزی که روی طلا مینشیند، همیشه از خود طلا نیست
طلا در طول روز با چیزهای زیادی تماس دارد:
عطر
کرم دست
ضدآفتاب
مواد آرایشی
چربی طبیعی پوست
صابون
و گردوغبار
این مواد بهتدریج میتوانند لایهای بسیار نازک روی سطح ایجاد کنند.
نتیجه؟
سطح طلا دیگر نور را مثل روز اول بازتاب نمیدهد و ما آن را کدرتر میبینیم.
GIA نیز توصیه میکند جواهرات از تماس مستقیم با موادی مانند عطر، لوسیون، اسپری مو و مواد شیمیایی خانگی دور نگه داشته شوند؛ چون این مواد میتوانند به سطح فلزات و بعضی سنگها آسیب بزنند یا ظاهرشان را تغییر دهند.
چرا بعضی قسمتها زودتر کدر میشوند؟
به انگشترتان نگاه کنید.
احتمالاً زیر حلقه یا قسمتهایی که بیشتر با پوست تماس دارند، زودتر از بخش بالایی تغییر ظاهر میدهند.
این طبیعی است.
چون این قسمتها بیشتر در معرض:
تعریق،
چربی پوست،
اصطکاک
و مواد شوینده
هستند.
در گردنبند نیز پشت پلاک و قسمت نزدیک گردن معمولاً بیشتر از سطح جلویی در معرض این شرایط قرار دارد.
پس یکدست نبودن کدری هم الزاماً نشانه ایراد در طلا نیست.
خطوخشهای ریز هم میتوانند طلا را ماتتر نشان دهند
گاهی طلا واقعاً تغییر رنگ نداده است.
فقط سطح آن دیگر مثل روز اول کاملاً صاف نیست.
استفاده روزانه به مرور خطهای بسیار ریزی روی سطح ایجاد میکند.
هرکدام شاید به چشم دیده نشوند، اما مجموع آنها باعث میشود انعکاس نور کمتر و پخشتر شود.
به همین دلیل یک انگشتر براق بعد از مدت طولانی ممکن است کمی ماتتر به نظر برسد؛ حتی اگر رنگ فلز تقریباً هیچ تغییری نکرده باشد.
طلای سفید داستان متفاوتی دارد
در بسیاری از مصنوعات طلای سفید، سطح قطعه با رودیوم پوشانده میشود تا سفیدتر و براقتر دیده شود.
این پوشش با استفاده دائمی میتواند به مرور ساییده شود.
در نتیجه ممکن است قسمتهایی از طلای سفید کمی گرمتر یا متمایل به زرد دیده شوند.
این اتفاق الزاماً به معنی پایین بودن عیار نیست.
گاهی چیزی که تغییر کرده پوشش سطحی قطعه است، نه خود طلای آن.
آیا عطر واقعاً روی طلا اثر دارد؟
تماس اتفاقی با عطر معمولاً اتفاق عجیب و فوریای ایجاد نمیکند.
مسئله، تکرار است.
اگر هر روز بعد از پوشیدن گردنبند روی همان قسمت عطر بزنید، به مرور مواد موجود در عطر و محصولات آرایشی میتوانند روی سطح جمع شوند یا بر بعضی اجزای جواهر اثر بگذارند.
یک ترتیب ساده بهتر است:
اول عطر و محصولات پوستی؛
بعد طلا.
اجازه دهید مواد روی پوست خشک شوند و سپس جواهر را استفاده کنید.
استخر و مواد شوینده را جدیتر بگیرید
این قسمت مهمتر از عطر است.
GIA هشدار میدهد تماس جواهرات با مواد شیمیایی خانگی و کلر میتواند به فلزات و برخی سنگها آسیب برساند؛ حتی سفیدکنندههای کلردار میتوانند برای آلیاژهای طلا مخرب باشند.
بنابراین بهتر است طلا را قبل از:
شنا در استخر،
نظافت خانه،
کار با سفیدکننده
یا مواد شوینده قوی
از بدن خارج کنید.
این احتیاط کوچک میتواند عمر ظاهر قطعه را بسیار بیشتر کند.
آیا میتوان طلا را در خانه تمیز کرد؟
برای بسیاری از قطعات ساده، تمیزکردن ملایم میتواند بخش زیادی از کدری ناشی از آلودگی سطحی را برطرف کند.
اما یک قانون مهم وجود دارد:
هر طلایی را با یک روش تمیز نکنید.
قطعاتی که سنگ، مروارید، آبکاری، قطعات ظریف یا ساخت خاص دارند ممکن است نیاز به روش متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل سراغ روشهای تهاجمی و اینترنتی مثل ساییدن شدید یا استفاده بیمحابا از مواد شیمیایی نروید.
گاهی مشکل فقط یک لایه چربی ساده است؛ اما یک روش اشتباه برای پاککردنش میتواند آسیب بیشتری از خود آلودگی ایجاد کند.
پس چه زمانی باید طلا بررسی شود؟
اگر فقط کمی از براقیت کم شده، معمولاً جای نگرانی زیادی نیست.
اما اگر با یکی از این موارد روبهرو شدید، بهتر است قطعه بررسی شود:
تغییر رنگ شدید و موضعی
لکههایی که با تمیزکاری معمول از بین نمیروند
تغییر محسوس در طلای سفید
شلشدن سنگ یا اتصالات
خراش یا فرورفتگی عمیق
در چنین شرایطی، بهتر است قبل از هر اقدامی علت مشخص شود.
سه عادت کوچک برای اینکه طلا دیرتر کدر شود
کار پیچیدهای لازم نیست.
طلا را آخر بپوشید
بعد از عطر، کرم و آرایش.
برای کارهای سنگین درش بیاورید
نظافت، ورزش سنگین و تماس با مواد شیمیایی جای مناسبی برای جواهر نیست.
جدا نگهش دارید
وقتی چند قطعه روی هم قرار میگیرند، سطحشان به یکدیگر ساییده میشود و خطوخش بیشتری ایجاد میشود.
پس کدرشدن یعنی طلای بد؟
نه.
طلا هم مثل هر چیزی که استفاده میشود، اثر استفاده را روی خودش نشان میدهد.
گاهی چیزی که به نظر «تغییر رنگ» میآید فقط چربی و آلودگی سطحی است.
گاهی خطوخشهای بسیار ریز انعکاس را کم کردهاند.
و در طلای سفید، گاهی پوشش سطحی نیاز به تجدید دارد.
بنابراین قبل از اینکه از روی ظاهر قطعه درباره کیفیت یا عیار آن نتیجه بگیریم، باید بفهمیم دقیقاً چه چیزی روی سطح اتفاق افتاده است.
چون همیشه طلا تغییر نکرده؛
گاهی فقط ردِ استفاده روی آن نشسته است.